سیگارهای الکترونیکی نیکوتین‌دار برای ترک سیگار؛ توصیه‌هایی به پزشکان مستقر در ایالات متحده امریکا

نویسنده مسئول: الئونور ال. اس. لیونز[1]

JAMA. Published online July 30, 2026. doi:10.1001/jama.2026.13087

 

اهمیت موضوع: مصرف سیگار که عمدتاً با وابستگی به نیکوتین همراه است، یک رفتار طولانی‌مدت و عودکننده است که همچنان یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر و بیماری‌های قابل‌پیشگیری در سراسر جهان است. سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین نسبت به سیگارهای معمولی ضرر کمتری دارند و برای ترک سیگار مؤثرتر از درمان‌های جایگزین نیکوتین مورد تأیید سازمان غذا و داروی ایالات متحده عمل می‌کنند. با این حال، تصورات غلط در مورد مضرات سیگارهای الکترونیکی، حتی در بین پزشکان نیز رایج است. این گزارش ویژه، مقاله‌ای تخصصی است که توسط شبکه تحقیقات درمانی انجمن بین‌المللی تحقیقات نیکوتین و دخانیات[2] تهیه شده است. هدف این مقاله، ارائه شواهد مربوط به مصرف سیگار الکترونیک در ترک سیگار و همچنین ارائه توصیه‌هایی برای پزشکان به هنگام مشاوره با بیماران سیگاری بزرگسال است. این مشاوره‌ها مشخصاً در موارد زیر بود: (1) ادغام سیگار الکترونیک در مشاوره‌های بیمارمحور با تصمیم‌گیری مشترک در مورد خطرات و مزایای درمان‌های دارویی ترک سیگار مختلف؛ و (2) راهنمایی‌های عملی در مورد مصرف سیگار الکترونیک در ترک سیگار.

مشاهدات: این مقاله شامل یک توصیه کلی است: سیگار الکترونیک را در مشاوره‌های مربوط به مضرات و مزایای همه درمان‌های دارویی مبتنی بر شواهد ترک سیگار بگنجانید. این توصیه‌ها عبارتند از نحوه بحث در مورد سوءتفاهم‌های احتمالی و مطرح‌کردن سؤالاتی برای هدایت مکالمات بیمار. در پایان، بهترین شیوه‌های مبتنی بر شواهد در مصرف سیگار الکترونیک برای ترک سیگار ارائه شده است که آنها را می‌توان با بیماران به اشتراک گذاشت.

نتیجه‌گیری: شواهد علمی قابل‌توجهی از مصرف سیگار الکترونیک در ترک سیگار وجود دارد که نشان می‌دهد گنجاندن سیگار الکترونیک در برنامه دارودرمانی مبتنی بر شواهدِ ترک سیگار به منظور کاهش مضرات سیگار روش مناسبی است. این توصیه‌ها با هدف آموزش مبتنی بر شواهد پزشکان در زمینه مصرف سیگار الکترونیک در ترک سیگار ارائه شده‌اند.

اشکالات بسیار مهمی در این مقاله وجود دارد که با توجه به معتبر بودن نام و جایگاه مجلهJAMA  بسیار قابل‌تأمل هستند.

اولین مشکل مقاله این است که توصیه‌های این مقاله فقط برای بزرگسالان است و برای حل مشکلات نوجوانان که امروزه مصرف‌کنندگان اصلی سیگار الکترونیک هستند، نه تنها راهکاری ارائه نداده، بلکه راهکاری برای پیشگیری از دسترسی و شیوع بیشتر این پدیده ارائه نکرده است.

دومین مشکل این است که ردة سنی بزرگسالان مشخص نیست، مثلاً آیا از سن 19 تا 89 سال است!؟ و آیا برای این بزرگسالان آسیب کمتری متصور شده؟

در جای دیگر، این مقاله ادعا می‌کند که ریسک اعتیاد به نیکوتین در طولانی‌مدت با سیگار الکترونیک بیشتر می‌شود، اما در عین حال، مصرف آن را در ترک سیگار توصیه می‌کند! این تناقض توجیه‌پذیر نیست.

چهارمین نکته قابل‌تأمل این است که سیگارهای الکترونیک نیکوتینی در سایر کشورها از نظر میزان معین نیکوتین و سایر محتویات توسط سازمان نظارت غذا و داروی ایالات متحده نظارت نشده‌اند؛ بنابراین به سادگی می‌توان نتیجه گرفت که این توصیه‌ها برای سایر کشورها قابل‌تعمیم نیست.

 از سوی دیگر، این پژوهش به مصرف همزمان سیگار معمولی و سیگار الکترونیک اشاره می‌کند، اما در نهایت راه‌حلی ارائه نمی‌دهد و مصرف‌کنندگان سیگارهای صنعتی دچار اعتیاد همزمان به سیگارهای الکترونیک را به حال خود رها می‌کند.

در نهایت و به‌عنوان آخرین نکته باید توجه کرد که نویسندگان این مقاله اکثراً روانشناس هستند (اول و مخاطب)، بنابراین به نظر می‌رسد صلاحیت کامل در حیطه بالین و درمان کلینیکال ترک سیگار را ندارند.

 

دکتر هومن شریفی

مترجم: پریزاد سینایی

مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات