بر اساس آماری که قریب به دو سال پیش در رسانه‌ها منتشر شد، هزینه درمان افراد سیگاریِ کشور، سالیانه 70 میلیارد تومان برآورد می‌شود، هزینه‌ای که قاچاق سیگار در آن سهم و نقش بسزایی ایفا می‌کند.

اگر پیش از این سخن از قاچاق انواعی خاص از سیگار همچون مارلبرو بود، اما امروز برخی از اخبار و گزارشات موید ورود مواد پایه تولید سیگار بصورت قاچاق به کشور است، به تعبیری حتی مواد اولیه سیگارهایی که در داخل کشور تولید و بسته‌بندی می‌شوند نیز  قاچاق است که به مراتب زیان و ضرر آن در عرصه سلامت بسیار بیشتر از سیگارهای تولید شده داخلی در سالهای گذشته برآورد می‌شود.

بازار سیگار ایران متاسفانه آکنده از سیگارهای قاچاق است و این وفور و کثرت سیگار قاچاق موید عدم نظارت صحیح، اصولی و کافی در این حوزه است.

بدون تردید مقابله و مبارزه با قاچاق سیگار سهل و آسان نیست، اما این میزان از سیگارهای قاچاق در رنگ‌ها و بسته‌های متعدد و متنوع نیز قابل هضم و پذیرش نیست و به واقع مشخص نیست چرا آنچنان که باید اقدامات جدی‌تری در این حوزه عملیاتی و اجرایی نمی‌شود.

*زنگ خطر کاهش سن گرایش به دخانیات

در گذشته‌ای نه چندان دور، استعمال دخانیات حتی در میان برخی از طبقات اجتماعی بزرگسال نیز قبح خاص به خود را داشت، اما هر آنچه گذشت به تبع تحولات اجتماعی، متاسفانه سن گرایش به استعمال سیگار نیز کاهش پیدا کرد.

یقینا هنوز نیز جامعه نمی پذیرد، مشاهده تصویر نوجوانی که سیگار را در بین انگشتان خود قرار داده و با کام هایی عمیق به آن، دود استنشاق شده را به اشکال هندسی مختلف بیرون می‌دهد، اما آنقدر این تصاویر در سطح جامعه دیده و مشاهده شده که بدون شک دیگر با تعجب و تحیر گذشته همراه نیست و این زنگ خطری است که باید جدی گرفته شود.

نقش بستن ریه و جگرهای سیاه و آلوده شده به مواد دخانی بر روی پاکت‌های سیگار و یا انتشار اخباری متعدد از مضرات مصرف سیگار، از نمونه اقدامات مثبتی بوده که در طول سالیان اخیر اجرایی شده، اما این پازل یا معادله، الزامات دیگری را نیز می‌طلبد که گویی آنچنان که باید به آن توجه نشده است.

ممنوعیت فروش سیگار به افراد زیر 18 سال و یا ممنوعیت توزیع و فروش اقلام دخانی در کیوسک‌های مطبوعاتی از دیگر نمونه طرح‌هایی بود که وجه شکست و ناکارآمدی آن به موفقیت و توفیقات حاصله تفوق و فزونی بیشتری داشته، که اگر غیر از این بود باید وضعیت استعمال دخانیات در کشور به نحوی دیگر می‌بود.

سودهای میلیاردی قاچاق سیگار آنقدر جذاب است که عده‌ای حتی سلامت اجتماعی و عمومی را برای کسب آن ذبح و قربانی می‌کنند و البته گویی هیچ اِبایی نیز از این اقدام شوم و نامیمون خویش ندارند.

شاید برخی اطلاق واژه مافیا به قاچاق سیگار را نپذیرند، اما این حجم انبوه و متکثر از سیگار در بازارهای کشور را نمی‌توان صرفا به تعدادی مسافر که با خود سیگار جابجا می‌کنند تعمیم و نسبت داد، عقلانیت و منطق ایجاب می‌کند که نپذیریم مافیایی در پشت پرده قاچاق سیگار وجود ندارد.

* ایران و بِرمه در صدر قاچاق سیگار قرار دارند

تاسف آور است که در رسانه‌ها ایران در کنار برمه به عنوان نخستین کشورهایی که با بیشترین میزان قاچاق سیگار مواجه است مطرح می شود، بر اساس آمار ارائه و منتشر شده از سوی مسئولان، سهم بازار دخانیات ایران در جهان نیم درصد است اما در حوزه قاچاق،حرف نخست را می‌زنیم.

بر اساس آماری که دو سال پیش منتشر شد، سالیانه 60 میلیارد نخ سیگار در ایران دود می‌شود که 24 میلیارد نخ آن از طریق قاچاق وارد کشور می شود، یعنی قریب به 42 درصد از سیگار مصرفی در ایران از مبادی ورودی‌های قاچاق تامین می‌شود.

آماری که شاید در ارزیابی‌ها و بررسی‌های جدید، با افزایش هر چه بیشتری نیز همراه شود، زیرا به زعم کارشناسان و آسیب شناسان اجتماعی میزان مصرف دخانیات در کشور در طول سالیان اخیر با سیر صعودی همراه بوده که به تعبیری باید گفت این نارسایی بازخورد عدم توفیق و موفقیت قابل توجه در حوزه کنترل و مهار بازار مصرف است.

* برنامه‌ریزی برای نحوه سیگار در دست گرفتن جوانان!

عبدالرضا مصری، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در دوره نهم،م دتی پیش در خصوص قاچاق سیگار در ایران عنوان کرد: شنیده‌ها حاکی از آن است که برخی از قدرت‌ها پشت واردات سیگار قرار دارند و به واقع مافیایی قَدَر برای واردات این محصول در کشور فعالیت می‌کنند.

وی با بیان اینکه در سیگارهای تولید داخل و وارداتی، بهترین بسته‌بندی را برای ایجاد جاذبه در مصرف‌کننده مد نظر قرار می‌گیرد، می‌افزاید: حتی برای ایجاد انگیزه خرید سیگار بین افراد در خصوص نحوه در دست گرفتن نخ سیگار نیز برنامه‌ریزی‌های زیادی انجام می‌شود و این بدان معنا است که کارخانجات تولید سیگار صرفا به دنبال ایجاد جاذبه‌هایی هستند تا به فروش هر چه بیشتری دست یابند.

مصری معتقد است مجوزهای سیگار در کشور به کسانی داده می‌شود که صد در صد به فروش خود می‌اندیشند و فکر سلامت مردم نیستند.

وی در این خصوص عنوان داشته نباید اجازه داد برندهای خارجی در کشور رشد کنند و این در شرایطی است که تولید سیگار در کشور به دو شکل شهرت یافته، نخست تولید با برند و نام ایرانی و در مرحله بعد سیگارهایی که تنباکوی آن از خارج وارد کشور شده و در ایران صرفا بسته‌بندی می‌شوند که به واقع نمی‌توان از آن به عنوان سیگار تولید داخل یاد کرد.

*لزوم افزایش مالیات بر سیگار

مالیات بر دخانیات یک تجربه موفق بین‌المللی است که تمامی کشورهای دنیا آن را عملیاتی و اجرایی کرده‌اند و برخی از کشورهای همجوار ایران این مالیات و عوارض را حتی تا سقف 80 درصد نیز افزایش داده‌اند.

اما در ایران آنچنان که باید به این موضوع و راهکار مهم و سازنده توجه نشده و همین امر باعث شده که راه و مسیر قاچاق در ایران تسهیل شود.

اگر چه برخی اینچنین مطرح می‌کنند که افزایش مالیات باعث تشدید قاچاق سیگار می‌شود اما به تعبیر وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کسانی که چنین ادعایی را مطرح می‌کنند خود به قاچاق سیگار آلوده هستند.

صرف نظر از اظهار  قاضی زاده هاشمی، تجارب کشورهای دیگر و حتی تجربه اجرا شده در کشور ایران (در سال 86) موید این موضوع است که افزایش مالیات در مهار،کنترل و کاهش قاچاق سیگار موفق و موثر بوده است.

اگر بخواهیم کمی صریح‌تر سخن بگوییم باید به سخن وزیر بهداشت مبنی بر اینکه برخی از افرادی که مخالف افزایش مالیات سیگار هستند خود آلوده به قاچاق این کالا هستند عمیق‌تر اندیشید و با ظرافت بیشتری به زوایای پیدا و پنهان این تجارت مرگ آور نگریست.

*مرگ سرمایه های کشور برای یک مشت دلار

اگر با خود صادق باشیم باید گفت متاسفانه عده‌ای برای کسب سودهای میلیاردی، جان و سلامت اصلی‌ترین ثروت کشور که سرمایه انسانی و جوانان این مرز و بوم هستند را قربانی می‌کنند، این جنایت بزرگ،مستلزم عزمی جدی و همتی عالی است تا با ورود دستگاه‌های نظارتی به نحو شایسته‌تری کنترل و مهار شود.

افرادی یا گروه‌هایی که در این قاچاق خانمانسوز دست دارند، حالا آنقدر بی‌شرم و گستاخ شده‌اند که برای کسب سود بیشتر مواد دخانی در جه دو، سه، چهار را به کشور وارد می‌کنند که باید گفت این دسته برای سود بیشتر، از هیچ اقدام مخربی دریغ نمی‌کنند، اقدامی که ارمغان آن چیزی جز مرگ سرمایه‌های این مرز و بوم نیست.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان