سه شنبه ٠٧ بهمن ١٣٩٩ -
صفحه اصلي > فعالیتها > ترک دخانیات در بیماران دیابتی > ارزیابی میزان وابستگی به نیکوتین 
 
 

ارزیابی میزان وابسنگی به نیکوتین

نيکوتين يکي از اجزاء دود سيگار براي اعتياد به سيگار است، اما اين ماده، دليل مضر بودن سيگار نيست. هم در سيستم اعصاب محيطي و هم در اعصاب مرکزي عمل مي‌کند و باعث آزاد شدن تعدادي از هورمون‌ها مانند استيل كولين، نورآدرنالين، دوپامين و سروتونين مي‌شود.

تظاهرات نيکوتين به شرح زير است:

  • بر سيستم اعصاب مرکزي: طيفي از تأثير‌هاي کوتاه مدت مثل لذت بردن، تحريک، تقويت حافظه کوتاه مدت، تقويت قدرت تمرکز و پائين آوردن هيجان
  • بر سيستم قلبي عروقي: بالا بردن ضربان قلب و فشار خون و تنگي عروق محيطي
  • بر سيستم آندروکرين (غدد داخلي): افزايش كاتكول آمين گردشي خون مثل آدرنالين، نورآدرنالين و افزايش سطح کورتيزول خون
  • بر سيستم متابوليک: افزايش ميزان متابوليک پايه
  • بر دستگاه گوارش: کاهش اشتهاء، حالت تهوع
  • بر عضلات اسکلتي:‌ كاهش توان عضلات

نيکوتين به سرعت از دستگاه تنفسي، مخاط دهان و پوست جذب مي‌شود. زمانيکه افراد سيگاري اثر ترک زودهنگام را تجربه مي‌کنند بخاطر کاهش سطح نيکوتين دچار درخواست آن و بي‌قراري مي‌شوند.
اگر مي‌خواهيد ميزان وابستگي به نيكوتين خود را بدانيد بايستي از تست اندازه‌گيري وابستگي نيکوتين فاگرشتروم براي ارزيابي درجه وابستگي استفاده كنيد.

تست فاگرشتروم براي ارزيابي درجه وابستگي به نيکوتين

1- صبح‌ها بلافاصله چه زمان پس از بيدار شدن اولين سيگار خود را مي‌کشيد؟

ظرف 5 دقيقه          30-6 دقيقه                60-31 دقيقه         بيش از 60 دقيقه

2- در روز چند عدد سيگار مي‌کشيد؟

10 عدد يا کمتر     20-11 عدد               30-21 عدد            31 عدد يا بيشتر

3- ترک کدام سيگار براي شما مشکل‌تر است؟

هر سيگاري        اولين سيگار در روز

4- آيا خودداري از کشيدن سيگار در اماکن ممنوعه براي شما ممکن است؟

بله                   خير

5- شما بيشتر در صبح سيگار مي‌کشيد تا در باقي روز؟

بله                   خير

6- آيا حتي زمانيکه در بستر بيماري هستيد سيگار مي‌کشيد؟

بله                   خير

توضیح: سئوالات چهار جوابی (سئوال 1 و 2) به ترتیب از راست 3، 2، 1 و 0 امتیاز دارد.

سئوالات 2 جوابی (3، 4، 5 و 6) از راست به ترتیب 1 و 0 امتیاز دارد.

جمع‌بندي نمره‌‌ها انجام گيرد و بر اساس جمع اعداد توضيح 1 ، 2 و 3 داده شود.

نمره 4-0: وابستگي ضعيف توضيح 1

نمره 7-5 : وابستگي متوسط توضيح 2

نمره 10-8 : وابستگي شديد توضيح 3

ارزيابي وابستگي به نيکوتين ممکن است براي پيش‌بيني اينکه آيا فرد سيگاري دوست دارد نيکوتين را ترک کند و سيگار کشيدن را قطع کند يا خير، کمک کننده است. ‌ وابستگي به نيکوتين و ترک آن مي‌تواند در تمامي فرم‌هاي دخانيات وجود داشته باشد. مشخصات وابستگي به نيکوتين شامل سيگارکشيدن بلافاصله پس از بيدار شدن از خواب، سيگارکشيدن در هنگام بيماري، مشکل در خودداري از كشيدن سيگار، گزارش اينکه نکشيدن سيگار در روز بسيار مشکل است و صبحها بيشتر از شبها سيگارکشيده مي‌شود، مي‌باشد.
قبل از انجام تست فاگرشتروم مي‌توانيد جهت ارزيابي سريع ميزان وابستگي به نيكوتين به اين سئوال پاسخ دهيد:
صبح‌ها بعد از بيدار شدن از خواب تا چه فاصله‌اي اولين سيگار را روشن مي‌كنيد؟

توضيح 3، بیش از یک ساعت: وابستگي شما به نيكوتين بالا است. شما مي‌توانيد از دارو‌هاي نيكوتين استفاده كنيد و از اين طريق شانس موفقيت در ترك را حدود دو برابر افزايش دهيد. دارو‌هاي جايگزين نيكوتين مختلفي مي‌توانيد استفاده نماييد. ما توصيه مي‌كنيم در مواقعي كه هوس سيگار داريد از آدامس نيكوتيني 2 ميلي‌گرمي بهره‌ ببريد. استفاده از قرص‌هاي زير‌زباني نيكوتين نيز توصيه مي‌شود.
يكي ديگر از روش‌‌هاي جايگزين نيكوتين مناسب براي شما استفاده از برچسب پوستي است.
براي شما توصيه مي‌كنيم جهت افزايش درصد موفقيت در ترك سيگار با پزشك مشورت كنيد زيرا استفاده از برخي دارو‌هاي غيرنيكوتيني مي‌تواند به شما كمك كند كه تهية آنها از اين طريق ميسر مي‌گردد. يكي از بهترين اين دارو‌ها «زيبان» مي‌باشد كه با نسخه و توصية پزشك قابل استفاده است. گو اينكه تهية آن در كشور محدوديت دارد و نيز از نظر هزينه گران است وليكن بسيار مؤثر خواهد بود.

توضيح 2، تا یک ساعت: وابستگي جسماني شما به نيكوتين در حد متوسط است. شما مي‌توانيد از دارو‌هاي نيكوتين استفاده كنيد و از اين طريق شانس موفقيت در ترك را حدود دو برابر افزايش دهيد. دارو‌هاي جايگزين نيكوتين مختلفي مي‌توانيد استفاده نماييد. ما توصيه مي‌كنيم در مواقعي كه هوس سيگار داريد از آدامس نيكوتيني 2 ميلي‌گرمي يا برچسب شماره 3 بهره‌ ببريد. به ياد داشته باشيد در كنار مصرف دارو‌هاي جايگزين نيكوتين از توصيه‌هاي رفتار درماني نيز استفاده كنيد.

توضيح 1، بعد از یک ساعت: وابستگي جسماني شما به نيكوتين كم است. در اجراي برنامه‌هاي ترك مي‌توانيد بدون استفاده از دارو‌ي جايگزين نيكوتين هم موفق باشيد. بدانيد در بعضي شرايط لازم است هوس مصرف سيگار را با اين دارو‌ها كنترل كنيد. در صورت مصرف آدامس نيكوتيني مي‌توانيد در هر بار از نصفة‌ آن استفاده كنيد. به ياد داشته باشيد در كنار مصرف دارو‌هاي جايگزين نيكوتين بايد از توصيه‌هاي رفتار درماني نيز استفاده گردد.

   لينك‌هاي مرتبط 

who.int fctc.org tobaccocontrol.bmj.com

 لينك‌هاي مرتبط

sbmu.ac.ir nritld.sbmu.ac.ir

  تماس با ما

تلفن گوياي ترك سيگار شبانه روزي: 51-27122050-021

 مشاوره تلفني ترك سيگار:

021-26109508

آدرس پست الكترونيكي: TobaccoControlJournal@sbmu.ac.ir

Follow Us On:

Copyright © 2013 TPCRC.SBMU.AC.IR
Powered By:NRITLD IT Depatment